„L’anno breve” Cateriny Venturini

Pierwsza z serii lektur, które gorąco polecamy na nadchodzące lato to powieść pisarki młodego pokolenia włoskich narratorów, Cateriny Venturini. L’anno breve (wyd. Rizzoli, 2016 r., w twardej oprawce lub w postaci ebooka do zakupienia w księgarniach tradycyjnych i internetowych) opowiada historię trzydziestoparoletniej nauczycielki, której przychodzi wypełniać swą rolę w niezwykłych warunkach – Ida Ragone we wrześniu obejmuje katedrę literatury dla licealistów w dużym, rzymskim szpitalu. Rok szkolny w białym kitlu, często z maseczką na twarzy, pomiędzy oddziałami hematologii, chorób wewnętrznych i neurologii dziecięcej to czas indywidualnych lekcji z podopiecznymi, którzy akurat czują się na tyle dobrze, by dowiedzieć się czegoś o Dantem i walkach średniowiecznych frakcji w Toskanii, czy o prozie XIX w. i epistolarnych cierpieniach Jacopo Ortisa. Nauczycielka i uczniowie, zamknięci w wysokich murach szpitala, dostosowują rytm chorób i rekonwalescencji do tempa programów szkolnych obowiązujących gdzieś na zewnątrz. Młodzi ludzie mierzą się z chorobami ciała i umysłu – białaczką, schizofrenią, anoreksją – administracja szpitalnej szkoły z groźbą zamknięcia placówki, lekarze z nadmiarem obowiązków. Dla Idy jest to czas dorastania – do świadomości pasji jaką jest dla niej edukacja młodzieży, być może do rozstania z długoletnim partnerem. Do wychowanków z pragnieniami nastolatków, którzy jednocześnie wychodzą poza wszelkie stereotypy: Mattia nie otwiera oczu, choć jego brak reakcji jest złudny. Ktoś czeka na przeszczep szpiku kostnego, ktoś inny uwieńczy rok szkolny zakończeniem chemioterapii. Zamiast wypracowania o Prawdzie Andrea podaruje nauczycielce opis swych halucynacji stawiając zagadkę, na którą Ida nie znajdzie odpowiedzi. Rosy pełne godziny lekcyjne spędzi na powolnym piciu odżywek, które mają poprawić stan wycieńczonego anoreksją organizmu. Na cienką linię, która dzieli „zdrowie” od „choroby” Ida spojrzy przez pryzmat własnego dorastania.

W L’anno breve opisy chorób i badań mieszają się z fragmentami prac uczniów, młodzieńczymi zauroczeniami, wspomnieniami z liceum i ze szczytu G8 w Genui w 2001 r., który wywarł znaczące piętno na tej części pokolenia młodych Włochów, która uczestniczyła w wydarzeniu. Na tle drugoplanowego Rzymu ze swymi bogatymi i biedniejszymi dzielnicami, kościołami i kiepsko zorganizowanymi środkami transportu zachodzi chłodna analizą związku, który się wypalił, kompromisów dorosłości i trudnej relacji ze starzejącymi się rodzicami.

Powieść Cateriny Venturini otwiera wiele wątków i nie wszystkie je zamyka: dorastanie jest wędrówką, w której ktoś towarzyszy nam przez wiele lat, a ktoś inny od zawsze przygląda się nam z boku. Czasem drogi krzyżują się na chwilę, inni odbywają z nami pewien etap marszu, a potem oddalają się bez zapowiedzi.

Na wakacje polecamy włoską powieść o „krótkim” roku szkolnym, bo jest to kalejdoskop ludzkich historii, które jak na fotografii czasem udaje się wyostrzyć, a czasem ciężko jest uchwycić. L’anno breve gromadzi narracje o ludziach na pierwszym planie i w tle naszej egzystencji.

Magdalena Maria Kubas