– Opieka nad Polonią o charakterze socjalnym jest tematem mało znanym. Pojawił się on stosunkowo niedawno – powiedział ambasador RP we Włoszech Tomasz Orłowski otwierając 10 czerwca obrady Polonijnej Rady Konsultacyjnej przy Ambasadorze RP we Włoszech, których tematem była pomoc kierowana przez środowiska polonijne i duszpasterskie do polskiej emigracji we Włoszech.
– Ważnym jest jednak, by zjawisko to miało coraz szerszy zasięg, bo to jest również walka o wizerunek Polski za granicą, a w tym przypadku we Włoszech – podkreślił następnie ambasador zwracając się do przedstawicieli Polonii i duszpasterstwa polonijnego z rzymskiego okręgu konsularnego, którzy uczestniczyli w spotkaniu.

Posiedzenie miało na celu omówienie szeregu aspektów problematyki odnoszącej się do pomocy kierowanej przez środowiska polonijne i duszpasterskie do polskiej emigracji we Włoszech. Dlatego też zaproszono do udziału osoby zaangażowane w pomoc obywatelom polskim z ramienia różnych instytucji, stowarzyszeń i środowisk. Wymiana pomiędzy nimi doświadczeń, określenie wspólnych problemów, możliwych płaszczyzn współpracy, jak i wspierającej roli placówki dyplomatycznej były głównymi celami spotkania.

Mobilizacja i uwrażliwienie środowisk polonijnych na potrzebę zorganizowanego i wielotorowego niesienia pomocy rodakom w potrzebie, a także próba „zarażenia” środowisk polonijnych ideą wolontariatu, który we Włoszech jest wyjątkowo rozpowszechniony (Włochy są unikatowym pod tym względem społeczeństwem) zostały wyznaczone jako zadania długofalowe.

Program spotkania obejmował następujące punkty:

– prezentacja zjawiska bezdomności w Rzymie, na którego „popularność” i wzrost wpływają liczne sprzyjające warunki, m.in. sprzyjający klimat, szeroka pomoc instytucji miejscowych (Caritas, Wspólnota Św. Idziego, Kościół, służby socjalne, wolontariusze), a także dość duży bałagan włoski (tzw. szara strefa), oraz nowe, jednak coraz bardziej widoczne zjawisko, które można określić jako swoiste celebrowanie bezdomnych;

– przedstawienie doświadczenia organizacji polonijnych, których częścią działalności jest udzielanie pomocy potrzebującym Polakom. Są to jednak głównie akcje doraźne. Stała działalność ukierunkowana jest najczęściej na sprawy prewencji zdrowotnej i na udzielanie informacji. Nie ma we Włoszech organizacji polonijnej, która prowadziłaby wyłącznie kompleksową pomoc rodakom;

– relacje przedstawicieli Polonii pracujących, działających lub wykonujących pracę wolontariuszy we włoskich strukturach zajmujących się pomocą dla cudzoziemców;

– prezentacja stałej i szerokiej pomocy świadczonej przez kościół polski, duszpasterstwa polonijne, organizacje kościelne oraz Watykan;

– pomoc świadczona przez Wydział Konsularny.

Wstępna część posiedzenia poświęcona była krótkim prezentacjom wszystkich zaproszonych uczestników, przedstawieniu specyfiki ich pracy oraz konkretnej działalności pomocowej na rzecz obywateli RP we Włoszech. Potwierdziły one istnienie różnorodnych form działalności pomocowej prowadzonej przez różne instytucje, a także duże zainteresowanie nawiązaniem współpracy i wymianą informacji.

Z wystąpień wyłonił się podstawowy wniosek – nikt tak nie pomoże Polakom za granicą, jak inni Polacy tam żyjący, gdyż nikt tak dobrze nie rozumie ich problemów; pomoc świadczona w języku polskim jest wielokrotnie bardziej skuteczna, niż pomoc instytucji miejscowych ze względu na barierę językową.

Ambasador Tomasz Orłowski zwrócił uwagę, że problem pomocy osobom bezdomnym jest zjawiskiem nowym w działalności zarówno polskiej służby konsularnej, jak i organizacji polonijnych. Wicekonsul Hubert Świętek podkreślił, że istnieje spore pole do działalności organizacji polonijnych w zakresie wyciągania z bezdomności obywateli polskich we Włoszech, co jest działalnością co najmniej równie ważną, jak czynienie losu bezdomnych bardziej znośnym. Anna Wojtulewicz zwróciła uwagę na szczególną wrażliwość na przemoc wobec Polek, znajdujących się w obcym kraju i pozbawionych wsparcia rodziny. Ewa Błasik podkreśliła rolę związków zawodowych w udzielaniu pomocy w załatwianiu spraw urzędowych związanych ze stosunkiem pracy i z ubezpieczeniami społecznymi, w tym przy powrotach do kraju. Ewa Obrok opisała rolę mediatora międzykulturowego jako osoby pomagającej w przełamywaniu różnic kulturowych i przyspieszającej proces integracji. Jolanta Kaczmarczyk podkreśliła wagę problemu alkoholizmu i jego destrukcyjnej roli, jak również rolę mediatora międzykulturowego w kontaktach z hospitalizowanymi we Włoszech obywatelami polskimi. Anna Kotecka zwróciła uwagę na rolę pomocy mediatorów w sprawach pracowniczych, w tym w szczególności dla opiekunek domowych pracujących na południu Włoch; zwróciła uwagę na kluczowe w tym zakresie znaczenie zaufania do Polek, występujących w roli mediatora.  Maria Gratkowska wskazała na rolę lokalnego lidera polonijnego w działalności informacyjnej i w pośredniczeniu w kontaktach z instytucjami włoskimi.

Ksiądz Piotr Andrukiewicz podkreślił rolę kościoła jako miejsca spotkań formalnych i nieformalnych struktur polonijnych, wynikiem których jest rodząca się samopomoc. Na rolę Kościoła jako przestrzeni dla inicjatyw zwrócił też uwagę ksiądz Jan Główczyk, który podkreślił znaczenie polskiego duszpasterstwa za granicą w świadczeniu bezpośredniej pomocy osobom znajdującym się w trudnej sytuacji, w tym szczególnie w pomocy masowo ściągającym do Rzymu pielgrzymom, często zupełnie nieprzygotowanym do wyjazdu. Elżbieta Baca uwypukliła problem depresji wśród Polek pracujących we Włoszech, spowodowany m.in. ich wyobcowaniem, wykonywaniem pracy niezgodnej z wykształceniem i doświadczeniem zawodowym, zerwaniem relacji z rodziną, a często traktowaniem ich jako swoistych „bankomatów” przez rodziny pozostawione w Polsce. Iwona Bigos podkreśliła znaczenie prozdrowotnych inicjatyw organizacji polonijnych. Zwróciła uwagę na rosnący problem narkomanii wśród młodzieży polskiego pochodzenia. Siostra Dobrawa Korzeniewska opisała prowadzoną przez rzymski Caritas „Wędrowną Służbę Nocną”, której celem jest nawiązywanie relacji z bezdomnymi w celu przekonania ich do zmiany własnego losu i przyjęcia oferowanej w tym zakresie pomocy.W drugiej części posiedzenia poświęconej dyskusji powrócono do kilku wcześniej poruszonych kwestii. M.in. zwrócono uwagę na potrzebę opieki psychologicznej nad Polonią we Włoszech oraz na zagadnienie tzw. „syndromu Włoch” i związanej z nim depresji, o których opowiadała psycholog Elżbieta Baca, prowadząca Punkty Porad w ramach projektu polonijnego Wydziału Konsularnego.

Podkreślano też wielokrotnie, że pomoc Polonii dla Polonii powinna opierać się na relacjach, na tworzeniu bezpośredniego kontaktu z potrzebującym. Zwrócono również uwagę, iż wielokrotnie dotarcie do polskiego obywatela ze strony włoskich instytucji lub organizacji jest utrudnione ze względu na istniejącą barierę językową.

Ponadto podjęto próbę zdefiniowania wspólnego celu sprzyjającego zacieśnieniu współpracy pomiędzy uczestnikami posiedzenia oraz realizacji wspólnych projektów. Uczestnicy posiedzenia podkreślili równocześnie, że istnieje potrzeba organizacji dalszych spotkań osób zaangażowanych w pomoc potrzebującym Polakom we Włoszech, przy zastrzeżeniu, iż większa skuteczność programowania i prowadzenia tego rodzaju działalności będzie zagwarantowana przy udziale włoskiej strony (organizacji, instytucje, etc.).

Zadając pytania: Co może zrobić w omawianym temacie Polska? Co mogą zrobić Włochy? Jaka jest rola kościoła, organizacji, stowarzyszeń polonijnych i placówki? uznano za niezwykle ważne wypracowanie właściwej kompleksowej polityki koordynującej działania pomocowe na rzecz Polonii.

Osiągnięciem II posiedzenia Polonijnej Rady Konsultacyjnej przy Ambasadorze RP poświęconego pomocy kierowanej przez środowiska polonijne i duszpasterskie do polskiej emigracji we Włoszech jest projekt powołania wspólnej platformy, której trzon stanowić będą uczestnicy spotkania. Wyrazili oni wolę utrzymywania stałych kontaktów, dalszej wymiany doświadczeń oraz podejmowania wspólnych działań. Wszystkie strony biorące udział w posiedzeniu wyraziły podziękowania za możliwość uczestniczenia w tak interesującym spotkaniu. Było ono nie tylko okazją do wzajemnego poznania się, do zaprezentowania wielu różnych form pomocy, ale przede wszystkim do uświadomienia sobie, jak ważne i jak trudne są to zagadnienia, ale również jak wiele osób z ogromnym zaangażowaniem realnie zajmuje się niesieniem pomocy.

W spotkaniu uczestniczyli następujący przedstawiciele Polonii i duszpasterstwa polonijnego z rzymskiego okręgu konsularnego:

Ks. Jan Główczyk – Koordynator Duszpasterstwa Polonijnego we Włoszech, z Kościoła Polskiego p.w. św. Stanisława w Rzymie;

Ewa Błasik – Sekretarz Związków Zawodowych CISL w regionie Lacjum, odpowiedzialna za pomoc cudzoziemcom, w tym obywatelom polskim;

Maria Gratkowska – Prezes Polsko-Włoskiego Stowarzyszenia Kulturalnego w Toskanii, która w ramach działalności organizacji wspiera potrzebujących Polaków, w tym najczęściej Polki zatrudnione jako pomoce domowe w Toskanii;

Anna Kotecka – Prezes Stowarzyszenia Orzeł Biały w prowincji Salerno, zajmuje się m.in. pomocą w ramach prowadzonego przy Urzędzie Gminy Punktu porad i informacji dla polskich imigrantów;

Elżbieta Baca – psycholog w Rzymie, w ramach projektu polonijnego WK udziela od 3 lat porad psychologicznych przy Duszpasterstwie polonijnych w Rzymie na Via  Merulana;

Ks. Piotr Andrukiewicz – odpowiedzialny za duszpasterstwo Polaków w kościele przy Via Merulana w Rzymie, gdzie organizowane są od kilku lat inicjatywy informacyjne WK (np. Dni Poradnictwa prowadzone wspólnie z ZUS w Warszawie i Łodzi);

Siostra Dobrawa Korzeniewska – z Biura Jałmużnika Papieskiego oraz rzymskiego Caritas, udziela bezpośredniej pomocy Polakom w trudnej sytuacji (np. bezdomni, chorzy);

Iwona Bigos – prezes rzymskiego stowarzyszenia Le Rondini (Jaskółki), od kilku lat prowadzi cykliczne akcje nt. prewencji zdrowia wśród Polonii (marsz różowej wstążki, bezpłatne badania poziomu cukru i ciśnienia, kursy udzielania pierwszej pomocy) oraz doraźne akcje charytatywne na rzecz Polonii;

Jolanta Kaczmarczyk – wolontariuszka we włoskiej Wspólnocie św. Idziego (Comunita’ Sant’Egidio), na co dzień niesie bezpośrednią pomoc i opiekę potrzebującym, szczególnie hospitalizowanym Polakom.

Ze strony WK w posiedzeniu wzięli udział:

Konsul Ewa Mamaj – Kierownik WK Ambasady RP w Rzymie;

Wicekonsul Hubert  Świętek – Dział Pomocy WK – wystąpił z referatem nt. bezdomności;

Anna Wojtulewicz – Dział Prawny WK – zabrała głos nt. przemocy w rodzinie;

Ewa Obrok – Dział Prawny WK – przedstawiła referat dotyczący mediacji międzykulturowej;

Kamila Kowalska – Dział Prawny i ds. Polonii – moderator spotkania.

ze stron Polskiej Ambasady w Rzymie

Zapraszamy Was na Polonijne Forum Dialogu i Integracji. To wydarzenie odędzie się w Rzymie w dniach 28-30. 10. 2016. Organizatorami tego niezwykłego przedsięwzięcia są: Stowarzyszenie Insieme, Stowarzyszenie Polacy na Kalabrii oraz Stowarzyszenie AIPP w Padwie. Na plakacie znajdziecie wszelkie informacje. Na temat programu forum oraz do kogo zadzwonić lub ewentualnie napisać, aby wziąć udział w wydarzeniu. Zapraszamy!

Zakończył się VI Światowy Zjazd Nauczycieli Polonijnych, który odbywał się 16-19 czerwca w Ostródzie. Za nami intensywny czas obrad, warsztatów i prelekcji oraz zawiązywania sojuszy w celu budowania wspólnej polityki oświatowej poza granicami RP. Żywimy nadzieję, iż wracacie Państwo do swych środowisk wzmocnieni o nowe kontakty, doświadczenia i wiedzę. Naszym zamierzeniem jest by coroczne Zjazdy stały się platformą wymiany dobrych praktyk, podnoszenia kompetencji merytorycznych, jak również kontynuacją budowy wspólnoty nauczycieli i działaczy polonijnych. Aktualne pozostaje dotychczasowe hasło zjazdowe „Wschód, Zachód- Łączy nas Polska”- niezmiernie nas cieszy fakt przybycia niemalże 120-osobowej reprezentacji nauczycieli, dyrektorów oraz prezesów polonijnych organizacji, działających na rzecz edukacji Polaków i osób polskiego pochodzenia. Gościnna Ostróda stała się miejscem spotkania uczestników Zjazdu z blisko 30 krajów i 5 kontynentów, co pozwala wierzyć, iż oświata polonijna działa prężnie, niezależnie od szerokości geograficznej.

O randze Światowego Zjazdu nauczycieli Polonijnych z pewnością świadczy fakt uczestnictwa znamienitych gości m.in. Minister Edukacji Narodowej Pani Anny Zalewskiej, Wiceprzewodniczącego Sejmowej Komisji Łączności z Polakami za Granicą Pana Leonarda Krasulskiego, Wiceministra Spraw Zagranicznych Pana Jana Dziedziczaka, Wiceprzewodniczącego Sejmu Republiki Litewskiej Pana Jarosława Narkiewicza, Pana Senatora prof. Jana Żaryna, Wojewody Warmińsko-Mazurskiego Pana Artura Chojeckiego oraz Marszałka Województwa Warmińsko-Mazurskiego Pana Gustawa Marka Brzezina. Szczególne słowa powitania zostały skierowane do J.M. prof. dr hab. Ryszarda Góreckiego- Rektora Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego. Serdeczne podziękowania za obecność i wsparcie idei Zjazdu składamy również Panu Ministrowi Henrykowi Kowalczykowi- przewodniczącemu Stałego Komitetu Rady Ministrów.

Uczestników naszego spotkania gościł już tradycyjnie Hotel „Dom Polonii” w Ostródzie. Dogodna lokalizacja, polska gościnność, smaczne i obfite menu, miła atmosfera oraz profesjonalna obsługa z pewnością zasłużyły na liczne słowa podziękowania, które znalazły się w Księdze Pamiątkowej zamieszczonej w Recepcji Hotelu.

Inauguracji Zjazdu dokonała Pani Minister Anna Zalewska. Poprzedzona ona była licznymi wystąpieniami- od przedstawicieli organizatorów w osobach Pana Premiera Longina Komołowskiego- prezesa Stowarzyszenia „Wspólnota Polska” i Pana Dariusza Piotra Bonisławskiego- Dyrektora Zjazdu i Wiceprezesa SWP; poprzez członków Komitetu Honorowego oraz instytucji wspierających, na wystąpieniach gości z zagranicy kończąc. List przesłany przez Panią Agatę Kornhauser-Dudę, Małżonkę Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej, która objęła Honorowym Patronatem VI Światowy Zjazd Nauczycieli Polonijnych, odczytała Pani Ewa Czarniawska- reprezentująca Biuro ds. Kontaktu z Polakami za Granicą Kancelarii Prezydenta RP. Wśród wszystkich wystąpień wybrzmiewał wspólny głos troski i chęci współpracy oraz wypracowania spójnego systemu wsparcia dla oświaty polonijnej. Zadeklarowano także kontynuowanie dalszej integracji organizacji oświatowych, a także programu wsparcia metodycznego,

finansowego oraz organizacyjnego dla szkół polonijnych i polskich, zarówno na Wschodzie i Zachodzie. Usłyszeliśmy m.in. zapewnienia o ministerialnych pracach nad kwestiami uznania statusu nauczyciela polonijnego czy transparentnej struktury dysponowania środkami budżetowymi przeznaczonymi na rozwój i wsparcie szkół polonijnych i polskich poza granicami kraju. Wyrażona została również nadzieja na dalszą współpracę w zakresie realizacji pomocy dydaktycznej, organizowania różnorodnych form doskonalenia zawodowego nauczycieli oraz zjazdów, konferencji i wizyt studyjnych realizowanych przez Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli Stowarzyszenia „Wspólnota Polska” (ODN SWP).

Program zjazdu był niezwykle różnorodny i wynikał z wcześniejszej analizy potrzeb polonijnych środowisk nauczycielskich. Konferencja realizowana była w sześciu sesjach tematycznych z udziałem wybitnych specjalistów akademickich oraz delegatów reprezentujących: Departament Strategii i Współpracy Międzynarodowej- Pan Grzegorz Chorąży i Ośrodek Rozwoju Polskiej Edukacji za Granicą- dr Joanna Wójtowicz, a także przedstawicieli Instytutu Pamięci Narodowej.

Tegorocznym partnerem Zjazdu był Kongres Oświaty Polonijnej (KOP), którego prezydium wystosowało na ręce Minister Edukacji Narodowej Pani Anny Zalewskiej postulaty zebrane gremialnie od środowisk nauczycielskich zgromadzonych w KOP, a także zaprezentowało wystąpienia na sesjach konferencyjnych, m.in. „Rola organizacji polonijnych w systemie wspierania oświaty polskiej poza granicami”, które wygłosiła Prezydent KOP Pani dr Jolanta Tatara.

Sesja pierwsza dotyczyła polonijnej polityki oświatowej państwa polskiego w zakresie systemu wsparcia edukacji polskiej za granicą- przedstawione na niej zostały działania MEN oraz możliwości i zasady dokształcania nauczycieli z zakresu  metodyki pracy, proponowane przez ORPEG-PCN. Wiceprezes SWP Pan Dariusz Piotr Bonisławski zaprezentował Uczestnikom Zjazdu kompleksową strategię wspierania oświaty polskiej za granicą realizowaną przez Stowarzyszenie „Wspólnota Polska” oraz Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli SWP, ze szczególnym uwzględnieniem obszaru potrzeb nauczyciela, ucznia oraz rodzica.

„Od wielokulturowości do tożsamości” to hasło przewodnie sesji drugiej, gdzie wśród prelegentów znaleźli się m.in. prof. dr hab. Halina Grzymała-Moszczyńska z UJ z wykładem dotyczącym dynamiki tożsamości dzieci i młodzieży oraz Stella Strzemecka- doktorantka UJ, która poruszyła kwestie edukacji kulturowej i zmian tożsamościowych polonijnych uczniów, na podstawie doświadczeń dzieci polskich imigrantów w Norwegii. Uczestnicy Zjazdu mieli również okazję zapoznać się z publikacją raportu „(Nie)łatwe powroty do domu” przygotowanym pod kierunkiem prof. Grzymały-Moszczyńskiej, opisującym doświadczenia dzieci i młodzieży powracających z emigracji.

Trzecia sesja została osadzona wokół skutecznych metod pracy z dzieckiem dwujęzycznym. Uczestniczący w niej nauczyciele mieli możność sprawdzenia podczas praktycznej części warsztatowej jak funkcjonuje zaburzona percepcja słuchowa u dzieci ze środowiska bilingwalnego. Trenerki Ośrodka Doskonalenia Nauczycieli SWP Pani dr Elżbieta Ławczys oraz Katarzyna Czyżycka, będące specjalistkami w dziedzinie

logopedii i terapii dzieci dwujęzycznych, przedstawiły również propozycje ćwiczeń służące przyswajaniu i programowaniu systemu języka w sytuacji dwujęzyczności.

Kolejny blok tematyczny dotyczył filozofii i sposobów wsparcia metodycznego nauczycieli polonijnych realizowanych przez Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli Stowarzyszenia „Wspólnota Polska”. Pedagodzy zgromadzeni w ostródzkim zamku zapoznali się z ofertą kluczowych projektów z tego zakresu. Program studiów podyplomowych nadających kwalifikacje do nauczania języka polskiego jako obcego- realizowanych we współpracy z Uniwersytetem Warmińsko-Mazurskim przedstawił dr Sebastian Przybyszewski, będący koordynatorem tego projektu z ramienia UWM. Założenia, model działania i plany rozwoju „Akademii Polskości” oraz Lokalnych Ośrodków Metodycznych (LOM) zaprezentowali trenerzy ODNSWP Pan Zdzisław Hofman i Pan Sławomir Prusakowski. Dotychczasowe efekty pilotażu LOM na przykładzie ośrodków w Anglii, Włoszech, Beneluksie i Stanach Zjednoczonych przybliżyła słuchaczom Pani Anna Smolińska- lider LOM we Włoszech.

Sesja V wprowadziła nauczycieli polonijnych w meandry najnowszej historii polskiej- prelegentem był Pan dr Mateusz Szpytma, który mówił o nowo otwartym Muzeum Polaków Ratujących Żydów podczas II wojny światowej im. Rodziny Ulmów w Markowej oraz Pani Olga Tumińska- z Wydziału Edukacji Historycznej Instytutu Pamięci Narodowej, która przedstawiła ofertę programową Biura Edukacji Narodowej IPN, a także prowadziła warsztaty z wykorzystania gier i multimediów do nauki historii Polski.

Sesja zmykająca tegoroczne obrady podsumowała dotychczasowe prace przyjęciem uchwał i wniosków oraz przekazaniem uczestnikom Zjazdu informacji i kontaktów do organizacji zajmujących się szeroko pojętym wzmacnianiem działalności szkół polonijnych i polskich na świecie. Słowa podziękowania skierowane zostały w szczególności do reprezentującego Organizatora Zjazdu- Stowarzyszenie „Wspólnota Polska”- Pana Dariusza Piotra Bonisławskiego za nieustające wspieranie działań środowisk oświatowych na świecie, życzliwość oraz inicjowanie wydarzeń podnoszących rangę i prestiż szkolnictwa polonijnego, takich jak m.in. cykliczne Światowe Zjazdy Nauczycieli Polonijnych, czy piecza nad funkcjonowaniem Ośrodka Doskonalenia Nauczycieli SWP. Wyrazy wdzięczności przyjęła także Pani Małgorzata Czeczora- Dyrektor Hotelu „Dom Polonii” w Ostródzie- za polską gościnność, serdeczność i wszelką pomoc w czasie pobytu uczestników Zjazdu.

Wyrażamy nadzieję, iż VI Zjazd Nauczycieli Polonijnych w Ostródzie pozostanie Państwu w pamięci jako czas ożywionych debat nad przyszłością oświaty polonijnej oraz zawiązywania sojuszy i wzajemnych partnerstw wśród uczestników Zjazdu, reprezentujących środowiska nauczycielskie z czterech stron świata. Wydaje się, że przede wszystkim jednak był to czas, dający poczucie wsparcia dla Państwa edukacyjnych działań- zarówno ze strony ministerialnej, z naszej strony- jako Stowarzyszenia „Wspólnota Polska” i Ośrodka Doskonalenia Nauczycieli SWP; jak i nie mniej ważnego- koleżeńskiego- nikt z Państwa z pewnością nie czuje się już samotną wyspą- a razem możemy wiele- integracja i współdziałanie niesie siłę i wiarę w dobre zmiany, na co liczymy i czego oczekujemy, spoglądając z nadzieją na kolejny, już VII przyszłoroczny Zjazd.

Artykuł: Stowarzyszenie „Wspólnota Polska”. Zdjęcia Aleksandra Buda.